Kişisel Verilerim İzinsiz Paylaşıldı, Ne Yapabilirim?
Bir hastanenin tahlil sonucunu hastanın yakını olmayan birine göndermesi, eski bir işverenin çalışanının kimlik bilgilerini dağıtması…

Bir kişinin adı arama motoruna yazıldığında karşısına yıllar önce hakkında çıkmış bir haber, sonuçlanmış bir davaya ilişkin bir içerik, eski bir işyerinin sayfası ya da başkası tarafından paylaşılmış bir fotoğraf çıkabilir. Bu sonuçlar iş başvurularından ticari ilişkilere ve kişisel çevreye kadar geniş bir alanda kişinin aleyhine kullanılabilir. Arama sonucunun kaldırılması talebinin hukuki dayanağı, Türk hukukunda yargı kararlarıyla şekillenen unutulma hakkı ile kişisel verilerin korunması hukukudur.
Bu yazıda unutulma hakkının içeriği, içeriğin kendisinin kaldırılması ile arama sonucunun kaldırılması arasındaki fark, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin iptalinden sonra ortaya çıkan tablo ve talebin hangi merciye, hangi sırayla yöneltileceği incelenmektedir.
Unutulma hakkı Türk mevzuatında bu adla düzenlenmiş değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu hakkı "Unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir" biçiminde tanımlamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.06.2015, E. 2014/56, K. 2015/1679). Genel Kurul aynı kararda hakkın yalnız dijital veriler bakımından değil, "kamunun kolayca ulaşabileceği yerde tutulan kişisel verilere yönelik olarak da kabul edilmesi gerektiği" sonucuna ulaşmıştır.
Anayasa Mahkemesi de bir gazetenin internet arşivindeki eski haberlerin kaldırılması talebinin reddedilmesini şeref ve itibarın korunması hakkı bakımından incelediği kararında, internetin haber arşivlerine erişimi kolaylaştırmasının kişiler hakkında yapılan haberlerin unutulmasına fırsat vermediğini tespit etmiştir. Mahkemeye göre "İnternet haberciliği ile birlikte unutulmanın zor olduğu günümüzde anılan dengenin tekrar kurulabilmesi şeref ve itibar yönünden bireylerin unutulma hakkının kabul edilmesi ile mümkün olabilir" (AYM, N.B.B., B. No: 2013/5653, 3.3.2016, § 46).
Mahkeme, arama motorlarında kişinin adıyla listelenen haberlere ilişkin sonraki bir başvuruda da bu yaklaşımı tekrar etmiş, yayımlandığı tarihte belirli ağırlık eşiğini aşmayan veya kişinin kendi eylemlerinden kaynaklanan haber ve yazıların internette uzun süre erişilebilir kalmasının şeref ve itibarı zedeleyebileceğini ve bu durumun unutulma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (AYM, C.K., B. No: 2014/19685, 15.3.2018, § 24). Doktrinde Çınar, unutulma hakkının ABAD'ın C-131/12 sayılı Google İspanya kararıyla hukuki bir zemin kazandığını belirtmekte (Çınar, s. 560), Gönen de bu kararı unutulma hakkı açısından mihenk taşı olarak nitelendirmektedir (Gönen, s. 2). Karakaş ise hakkı, bireyin internet ortamında yer alan ve üçüncü kişilerin bilmesini istemediği kişisel verilerinin silinmesini, dolayısıyla dijital dünyada unutulmayı ve hatırlanmamayı isteme hakkı olarak tanımlamaktadır (Karakaş, s. 268-269).
Hakkın normatif temeli Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Bu hükme göre herkes kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir ve bu hak verilerin düzeltilmesini veya silinmesini talep etmeyi de kapsar. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 7. maddesi de hukuka uygun olarak işlenmiş olsa bile işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması halinde kişisel verilerin resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silineceğini, yok edileceğini veya anonim hale getirileceğini öngörür. Unutulma hakkı bu yönüyle, zamanın geçmesiyle birlikte verinin işlenmesini haklı kılan sebebin zayıflamasına dayanır.
Arama motorundaki bir sonuç iki katmandan oluşur. Birinci katman içeriğin kendisidir, yani haber sitesindeki, forumdaki veya sosyal medyadaki sayfadır. İkinci katman ise arama motorunun bu sayfayı kişinin adıyla yapılan aramada listelemesidir. İçeriğin yayından kaldırılması iki katmanı birlikte ortadan kaldırır. Arama sonucunun kaldırılması ise sayfayı silmez, yalnız o sayfanın kişinin adıyla yapılan aramalarda görünmesini engeller.
Bu ayrım talebin muhatabını belirler. İçeriğin kendisi hukuka aykırıysa, örneğin gerçeğe aykırı bir iddia, hakaret veya özel hayata ilişkin bir görüntü içeriyorsa, öncelikle içerik sağlayıcıya ve yer sağlayıcıya başvurulması ve içeriğin kaldırılması hedeflenir. Bu sürecin ayrıntıları internetten haber ve içerik kaldırmaya ilişkin yazıda anlatılmıştır. İçerik yayımlandığı tarihte hukuka uygun olmakla birlikte zamanla güncelliğini ve kamu yararı değerini yitirmişse, unutulma hakkı ön plana çıkar. Bu durumda talep, haberin silinmesi yerine habere kişinin adıyla ulaşılmasının engellenmesi, haberde ad ve soyadın baş harflerle anonimleştirilmesi veya arama sonucunun listeden çıkarılması şeklinde kurulabilir. Kişinin kimliğiyle haber arasındaki bağlantının koparılması, çoğu dosyada hem kişinin hem de basın özgürlüğünün korunmasını sağlayan orta yoldur.
İnternet yayınları nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilenlerin uzun süre başvurduğu yol, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca sulh ceza hakimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı almaktı. Anayasa Mahkemesi bu maddeyi 11.10.2023 tarihli ve E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla iptal etmiştir. Karar 10.01.2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır ve maddenin güncel metninde iptal kaydı yer almaktadır. Bu nedenle bugün yalnız kişilik hakkı ihlaline dayanan, özel hayatın gizliliğine ilişkin olmayan taleplerde sulh ceza hakimliği yolu bulunmamaktadır.
İptalin arka planında Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda tespit ettiği yapısal sorun yer alır. Mahkeme, C.K. kararında da hatırlattığı gibi 9. maddedeki usulü karşı tarafın dinlenmediği, dosya üzerinden ve sınırlı inceleme ile yürüyen istisnai bir yol olarak nitelendirmiştir. Kişilik haklarını ihlal ettiği ileri sürülen internet içeriklerine erişimin engellenmesi taleplerinin reddedilmesine ilişkin bir başvuruda ise etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (AYM, İ.D. ve Diğerleri, B. No: 2016/14513, 28.12.2022). Sevin, Mahkemenin C.K. kararında haberin on yıl önce yayımlandığını ve başvurucunun haberin doğruluğuna itiraz etmediğini tespit ederek ihlalin ilk bakışta anlaşılacak derecede açık ve ağır olmadığı sonucuna vardığını, başvurucuya hukuk veya ceza davası yolunu gösterdiğini aktarmaktadır (Sevin, s. 123).
Özel hayatın gizliliğine ilişkin içerikler bakımından ise Kanunun 9/A maddesi yürürlüktedir. Hükme göre internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi doğrudan Başkanlığa başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. 24.07.2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda bu başvurunun muhatabı Siber Güvenlik Başkanlığıdır. Başvuruda yayının tam adresi, hakkın hangi açılardan ihlal edildiği ve kimlik bilgileri yer almalıdır. Erişim sağlayıcılar talebi en geç dört saat içinde yerine getirir. Talepte bulunan kişi, talebi yirmi dört saat içinde sulh ceza hakiminin kararına sunar ve hakim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar. Tedbir, içeriğin bulunduğu adres düzeyinde, yani URL bazında uygulanır.
Bu iki ihtimalin dışında kalan taleplerde, özellikle eski ancak doğru haberlere ilişkin unutulma hakkı taleplerinde, yol hukuk mahkemesidir. Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesi davacıya sürmekte olan saldırıya son verilmesini isteme imkanı tanır. Dava sırasında içeriğe erişimin geçici olarak durdurulması için ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Arama sonucunun kaldırılması için ilk ve en hızlı yol çoğu zaman arama motorunun kendi başvuru mekanizmasıdır. Google, kimlik numarası, banka bilgisi, iletişim bilgileri ve rıza dışı paylaşılan özel görüntüler gibi belirli kişisel bilgilerin arama sonuçlarından kaldırılması için kendi başvuru formlarını sunmaktadır. Bu formlar özellikle kişinin adıyla birlikte hassas bilgilerinin yayıldığı durumlarda sonuç verebilir. Ancak bu başvuruların değerlendirilmesi şirketin kendi politikalarına tabidir ve ret halinde hukuki bir itiraz mekanizması sunmaz.
Hukuki yol ise KVKK üzerinden işler. Kanunun 11. maddesi ilgili kişiye kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve KVKK m. 7'de öngörülen şartlar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkı tanır. Bu talep KVKK m. 13 uyarınca yazılı olarak veri sorumlusuna yöneltilir ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır. Haber arşivindeki bir içerik söz konusuysa veri sorumlusu ilk planda içeriği yayımlayan kuruluştur. Talebin reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi halinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet yolu açılır. Kurul'a başvurunun süreleri ve dilekçenin içeriği KVKK'ya şikayet sürecini anlatan yazıda ayrıntılı olarak yer almaktadır.
Unutulma hakkı mutlak bir hak değildir. Hem Yargıtay hem de Anayasa Mahkemesi bu hakkı ifade ve basın özgürlüğü ile bilim özgürlüğü gibi diğer temel haklarla dengelenmesi gereken bir hak olarak ele almıştır. Taçar, kişilik hakkı korunmak istenen kişinin menfaati ile toplumun haber alma hakkından hangisinin baskın olduğunun her somut olayda denge testiyle belirlenmesi gerektiğini, aksi halde ifade özgürlüğünün keyfi olarak sınırlanacağını belirtmektedir (Taçar, s. 621). Tetik de unutulma hakkıyla amaçlananın kişinin onur ve itibarının korunması ile ifade ve basın özgürlüğü arasında denge kurmak olduğunu vurgulamaktadır (Tetik, s. 225). Bu nedenle aynı türden başvurular, haberin niteliğine ve geçen süreye göre farklı sonuçlanabilmektedir. Talebin kabul görüp görmeyeceği somut olayın özelliklerine bağlıdır. Uygulamada belirleyici olan ölçütler, içeriğin yayımlanmasından bu yana geçen süre, haberin güncelliğini ve kamu yararı değerini koruyup korumadığı, kişinin kamusal bir rolünün bulunup bulunmadığı, içeriğin kişinin özel hayatına ne ölçüde dokunduğu ve içeriğin kişinin bugünkü yaşamına verdiği zararın ağırlığıdır.
Bu ölçütlere göre, yıllar önce sonuçlanmış ve kişinin beraat ettiği bir soruşturmaya ilişkin haber, mağduru olunan bir suçun kişiyi teşhir eden ayrıntıları veya kamusal bir rolü bulunmayan kişinin geçmişteki sıradan bir olayı unutulma hakkı bakımından güçlü taleplerdir. Buna karşılık kamu görevini sürdüren bir kişinin bu görevle ilgili yakın tarihli eylemlerine ilişkin haberlerin, kamuoyunun bilgi edinme hakkı karşısında kaldırılması güçtür. Verinin kim tarafından kamuya açıldığı da sonucu etkiler. KVKK m. 28/2-b uyarınca ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel verilerin işlenmesinde, Kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olmak kaydıyla, zararın giderilmesini talep etme hakkı hariç ilgili kişinin 11. maddedeki hakları uygulanmaz. Bu nedenle kişinin kendi sosyal medya hesabında veya kendi sitesinde paylaştığı bilgilere dayanan içeriklerde KVKK yolu zayıflar. Bu durumda önce kişinin kendi paylaşımını kaldırması, ardından bu paylaşımı kullanan içeriklere yönelik kişilik hakkı temelli taleplerin değerlendirilmesi gerekir.
Talebin güçlü olduğu durumlarda dahi tam silme yerine anonimleştirme veya arama sonucunun listeden çıkarılması daha kolay kabul görür.
İlk adım, kişinin adıyla yapılan aramada çıkan sonuçların tarih, adres ve ekran kaydıyla belgelenmesidir. Ardından her sonucun hangi kategoriye girdiği belirlenmelidir. Özel hayata ilişkin görüntü veya bilgiler 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi kapsamında Siber Güvenlik Başkanlığına, hukuka aykırı içerikler içerik ve yer sağlayıcıya ve gerekirse hukuk mahkemesine, zamanla güncelliğini yitirmiş doğru haberler ise yayımlayan kuruluşa unutulma hakkına dayanan bir silme, anonimleştirme veya erişimi sınırlama talebiyle götürülür. Arama motorunun kendi formu bu yolların hepsine paralel olarak kullanılabilir.
Kaynaktaki içerik kaldırıldıktan veya anonimleştirildikten sonra da arama sonucunda bir süre eski başlık ve özet görünmeye devam edebilir. Bunun nedeni arama motorunun sayfayı henüz yeniden taramamış olmasıdır. Google, içeriği kaynağında değişmiş veya kaldırılmış sayfaların arama sonuçlarındaki eski görünümünün güncellenmesi için ayrı bir başvuru aracı sunmaktadır. Bu araç, kaynakta elde edilen sonucun arama motoruna da hızla yansımasını sağlar ve ayrıca bir hukuki değerlendirme gerektirmez.
Yalnız arama sonucunun kaldırılmasıyla yetinmek, içeriğin başka arama motorlarında veya doğrudan erişimle görünmeye devam etmesi riskini taşır. Küçer de kişinin adıyla yapılan aramalarda sonuç kaldırılsa bile haberin içeriğine ilişkin anahtar kelimelerle yapılan aramalarda habere ulaşılabileceğini belirtmektedir (Küçer, s. 9). Bu nedenle kalıcı sonuç için içeriğin kaynağında anonimleştirilmesi veya kaldırılması hedeflenmeli, arama sonucu kaldırma talebi bunu tamamlayan bir adım olarak görülmelidir. KVKK m. 14 kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkını saklı tuttuğundan, içeriğin uzun süre yayında kalmasının yol açtığı zarar için tazminat talebi de ayrıca değerlendirilebilir.
Google'da kişinin adıyla çıkan bir sonuç, içerik hukuka aykırıysa ya da zamanla güncelliğini ve kamu yararı değerini yitirmişse kaldırılabilir veya en azından kişinin adıyla bağlantısı koparılabilir. Türk hukukunda unutulma hakkı Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla tanınmış, KVKK m. 7 ile de kişisel verilerin silinmesi talebinin dayanağı kurulmuştur. Ancak 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin iptalinden sonra yalnız kişilik hakkına dayanan taleplerde hızlı sulh ceza yolu kapanmış, özel hayata ilişkin içerikler için Siber Güvenlik Başkanlığına başvuru, diğer durumlar için hukuk mahkemesi ve KVKK başvurusu öne çıkmıştır. Hangi sonucun hangi yolla kaldırılabileceğinin doğru belirlenmesi, gereksiz başvurularla zaman kaybedilmemesi bakımından önemlidir. Bu süreçte internet hukuku, kişisel veriler ve bilişim suçları alanında çalışan bir bilişim avukatı veya bilişim suçları avukatı, başvuruların içerik, arama motoru ve veri sorumlusu katmanlarında eş zamanlı yürütülmesini sağlayabilir.